پترو پردا شركت پترو پردا تامین کننده تجهیزات و مجری پروژه های نفت گاز پتروشیمی آب و فاضلاب 
آنالیز روغن چیست؟ چگونه روغن وضعیت سلامت تجهیزات صنعتی را نشان میدهد؟
مقدمه
در صنایع مختلف، توقف ناگهانی تجهیزات میتواند هزینههای زیادی به همراه داشته باشد. خرابی قطعات، کاهش راندمان و توقف خطوط تولید معمولاً قبل از وقوع، نشانههایی دارند که با روشهای مناسب پایش وضعیت میتوان آنها را شناسایی کرد.
یکی از مهمترین روشها برای تشخیص زودهنگام مشکلات تجهیزات، آنالیز روغن (Oil Analysis) است.
روغن در حین کارکرد، اطلاعات ارزشمندی از وضعیت داخلی تجهیزات به همراه خود منتقل میکند و میتواند مانند یک ابزار تشخیص، شرایط عملکردی سیستم را نشان دهد.
آنالیز روغن چیست؟
آنالیز روغن فرآیندی است که طی آن نمونهای از روغن مصرفشده تجهیزات بررسی میشود تا مشخص شود:
- روغن هنوز قابلیت انجام وظیفه خود را دارد یا خیر.
- آیا نشانهای از سایش غیرطبیعی قطعات وجود دارد؟
- آیا آلودگی وارد سیستم شده است؟
- آیا شرایط کاری تجهیز باعث تخریب سریع روغن شده است؟
این روش یکی از ابزارهای مهم در برنامههای نگهداری پیشبینانه (Predictive Maintenance) محسوب میشود.
چه اطلاعاتی از روغن به دست میآید؟
۱. بررسی ذرات سایش
وجود عناصر فلزی مانند:
- آهن
- مس
- آلومینیوم
- کروم
میتواند نشانهای از سایش قطعات داخلی تجهیزات باشد.
افزایش غیرعادی این ذرات ممکن است نشاندهنده شروع یک مشکل مکانیکی باشد.
۲. بررسی آلودگی روغن
ورود عوامل خارجی مانند:
- گردوغبار
- آب
- سوخت
- ذرات خارجی
میتواند عملکرد روانکار را کاهش داده و باعث افزایش سایش شود.
۳. بررسی تغییرات ویسکوزیته
ویسکوزیته یکی از مهمترین ویژگیهای روغن است.
تغییر بیش از حد ویسکوزیته میتواند ناشی از:
- اکسیداسیون روغن
- آلودگی
- تخریب افزودنیها
- شرایط دمایی نامناسب
باشد.
۴. بررسی وضعیت افزودنیها
روغنهای مدرن دارای افزودنیهایی برای:
- جلوگیری از سایش
- کنترل رسوبات
- مقاومت در برابر اکسیداسیون
- محافظت در برابر خوردگی
هستند.
بررسی وضعیت این افزودنیها به تعیین زمان مناسب تعویض روغن کمک میکند.
روشهای رایج آزمایش روغن
برخی از مهمترین آزمونهای آنالیز روغن عبارتاند از:
ویسکوزیته
برای بررسی تغییر خواص جریان روغن.
شمارش ذرات (Particle Count)
برای بررسی میزان آلودگی ذرات موجود در روغن.
طیفسنجی عناصر (Elemental Analysis)
برای شناسایی عناصر فلزی ناشی از سایش.
بررسی آب موجود در روغن
برای تشخیص آلودگی رطوبتی.
تست اکسیداسیون
برای بررسی میزان تخریب روغن در اثر حرارت و زمان کارکرد.
چه تجهیزاتی به آنالیز روغن نیاز دارند؟
آنالیز روغن در بسیاری از تجهیزات صنعتی کاربرد دارد، از جمله:
- گیربکسهای صنعتی
- کمپرسورها
- توربینها
- سیستمهای هیدرولیک
- ماشینآلات سنگین
- تجهیزات دوار
در تجهیزاتی که توقف آنها هزینه بالایی دارد، پایش وضعیت روغن میتواند نقش مهمی در کاهش ریسک خرابی داشته باشد.
تفاوت نگهداری واکنشی و نگهداری پیشبینانه
نگهداری واکنشی:
خرابی تجهیز
⬇️
توقف تولید
⬇️
تعمیر پرهزینه
نگهداری پیشبینانه:
نمونهگیری و آنالیز روغن
⬇️
تشخیص تغییرات غیرطبیعی
⬇️
اقدام قبل از خرابی جدی
نقش انتخاب روانکار مناسب
آنالیز روغن تنها زمانی بیشترین ارزش را دارد که روانکار مناسب برای شرایط کاری تجهیز انتخاب شده باشد.
انتخاب روغن باید بر اساس مواردی مانند:
- نوع تجهیز
- سرعت کارکرد
- دمای کاری
- بار واردشده
- شرایط محیطی
- توصیه سازنده تجهیزات
انجام شود.
ROMELA؛ رویکرد مهندسی در روانکاری
ROMELA به عنوان بخش روانکارهای Petro Parda، با نگاه مهندسی به حوزه روانکاری فعالیت میکند.
هدف، تنها تأمین روغن نیست؛ بلکه ارائه راهکار مناسب برای افزایش قابلیت اطمینان تجهیزات، کاهش هزینههای نگهداری و بهبود عملکرد سیستمها است.
نتیجهگیری
روغن فقط یک ماده مصرفی نیست؛ یک منبع اطلاعاتی ارزشمند درباره وضعیت تجهیزات است.
با استفاده از آنالیز روغن میتوان مشکلات را قبل از تبدیل شدن به خرابیهای جدی شناسایی کرد و مسیر نگهداری تجهیزات را از تعمیرات اضطراری به سمت نگهداری هوشمند تغییر داد.
